Współczesny człowiek ma dostęp do ogromnej ilości wiedzy na temat emocji. Czytamy o przekonaniach, schematach, relacjach, granicach i sposobach reagowania. Coraz częściej potrafimy również nazwać to, co przeżywamy i zauważyć, że określone sytuacje uruchamiają podobne emocje.
Samo zrozumienie własnej reakcji nie zawsze jednak oznacza, że następnym razem zareagujemy inaczej. Można bardzo dobrze wiedzieć, dlaczego krytyka jest dla nas trudna, skąd bierze się potrzeba aprobaty albo dlaczego odkładamy ważne decyzje, a mimo to w kolejnej podobnej sytuacji wrócić do znanego sposobu działania.
To właśnie w tym miejscu warto odróżnić analizowanie własnych emocji od praktycznej pracy z nimi.
David R. Hawkins w swojej koncepcji zwracał uwagę na trzy częste sposoby radzenia sobie z uczuciami: tłumienie, ekspresję oraz uciekanie od tego, czego nie chcemy doświadczać. Jako alternatywę proponował podejście oparte na zauważeniu uczucia i ograniczeniu walki z nim.
To podejście nazywał techniką uwalniania emocji.
Warto od razu zaznaczyć, że jest to określenie pochodzące z jego autorskiej koncepcji. Nie musi oznaczać, że emocje są dosłownie gdzieś magazynowane, a następnie fizycznie „uwalniane”. Można potraktować je jako sposób opisania zmiany relacji z własnym doświadczeniem: zamiast natychmiast je tłumić, oceniać albo od niego uciekać, zatrzymujemy się i zauważamy, co właściwie się pojawia.
Uczucia jako źródło myśli
Hawkins przypisywał uczuciom szczególne znaczenie. W jego ujęciu wokół jednego stanu emocjonalnego może powstać wiele różnych myśli, interpretacji i historii, które później wielokrotnie analizujemy.
To ciekawe spojrzenie również z punktu widzenia zwykłej samoobserwacji. Kiedy przeżywamy Złość, łatwiej koncentrujemy się na tym, co ktoś zrobił źle. Kiedy pojawia się Strach, uwaga może kierować się w stronę potencjalnych zagrożeń. Żal może sprawiać, że wracamy do tego, co utraciliśmy albo co powinno było wydarzyć się inaczej.
Nie oznacza to, że każda myśl jest wyłącznie wynikiem emocji. Pokazuje jednak, że emocje i sposób myślenia mogą wzajemnie na siebie wpływać, dlatego samo analizowanie treści myśli nie zawsze wyczerpuje temat.
Na tym tle interesująco wygląda EFT, czyli Emotional Freedom Techniques.
EFT jest odrębną metodą i nie wywodzi się z koncepcji Hawkinsa. Podczas rundki osoba koncentruje uwagę na konkretnym doświadczeniu, emocji lub myśli, a jednocześnie wykonuje określoną sekwencję opukiwania.
W praktyce oznacza to przejście od ogólnego rozważania problemu do pracy z czymś bardziej konkretnym: określoną sytuacją, emocją, myślą czy przekonaniem.
EFT jako most do pracy z emocjami
Zestawienie EFT z techniką uwalniania Hawkinsa może być interesujące właśnie dlatego, że oba podejścia zachęcają do zatrzymania się przy aktualnym doświadczeniu zamiast natychmiastowego odpychania go od siebie.
Hawkins pisał o pozwoleniu uczuciu na obecność bez ciągłej walki z nim. W EFT również zaczynamy od tego, co rzeczywiście jest aktualnie obecne.
Jeżeli pojawia się Złość, nie ma potrzeby rozpoczynania od pozytywnych zdań. Najpierw można nazwać Złość.
Jeżeli pojawia się Żal, pracujemy z Żalem.
Jeżeli trudność dotyczy Strachu przed oceną, właśnie ten konkretny temat może stać się punktem wyjścia do rundki.
Dzięki temu EFT daje określoną strukturę osobom, którym samo zalecenie „zostań z emocją” wydaje się zbyt abstrakcyjne. Jest konkretny temat, określona sekwencja działania oraz możliwość sprawdzenia, czy po rundce coś zmieniło się w sposobie odbierania sytuacji.
Nie oznacza to, że EFT automatycznie „usuwa” emocję ani że każda osoba zareaguje w ten sam sposób. Jest to jedna z metod, dzięki którym można praktycznie przyglądać się własnym reakcjom.
Akceptacja nie oznacza bierności
Jednym z punktów wspólnych koncepcji Hawkinsa i sposobu, w jaki można prowadzić EFT, jest ograniczenie natychmiastowej walki z emocją.
Akceptacja nie oznacza jednak uznania, że każda sytuacja jest dobra albo że nie należy niczego zmieniać.
Można zaakceptować fakt, że aktualnie odczuwa się Złość, i jednocześnie zdecydować, że nie chce się działać pod jej wpływem.
Można zauważyć Strach i nadal podjąć ważną rozmowę.
Można doświadczać Żalu i równocześnie szukać sposobu, w jaki chce się funkcjonować dalej.
W tym znaczeniu akceptacja jest raczej uznaniem aktualnego doświadczenia niż zgodą na pozostanie w nim na zawsze.
Praca samodzielna i konsultacja
Podstawowy schemat EFT można stosować samodzielnie przy prostych, codziennych tematach.
Wybieramy konkretną sytuację, określamy emocję, możemy ocenić jej subiektywną intensywność, przechodzimy przez rundkę i ponownie sprawdzamy własną reakcję.
Praca z drugą osobą różni się przede wszystkim możliwością wspólnego uporządkowania tematu. Czasami łatwiej wtedy zauważyć, że próbujemy pracować jednocześnie z kilkoma różnymi aspektami albo że ogólne określenie problemu wymaga doprecyzowania.
Konsultacja nie musi więc oznaczać „głębszej” czy skuteczniejszej pracy. Jest po prostu inną formą korzystania z EFT.
Podsumowanie
Technika uwalniania emocji Hawkinsa oraz EFT wychodzą z różnych tradycji i nie powinny być traktowane jako jedna metoda.
Łączy je jednak pewien sposób odnoszenia się do emocji: zamiast natychmiast je oceniać, tłumić albo zastępować czymś innym, najpierw zwracamy uwagę na to, co rzeczywiście się pojawia.
Hawkins określał taki proces mianem uwalniania.
EFT proponuje uporządkowaną procedurę, podczas której można pracować z konkretną emocją, sytuacją, myślą lub przekonaniem oraz obserwować, czy w trakcie kolejnych rund zmienia się sposób odbierania tematu.
FAQ – najczęstsze pytania o EFT i technikę uwalniania emocji
Czym różni się EFT od samej analizy emocji?
Czasami dokładne nazwanie emocji już porządkuje doświadczenie, ale nie zawsze powoduje zmianę sposobu reagowania. Można wiedzieć, że odczuwa się Złość czy Żal, a nadal wracać do podobnego zachowania. Wtedy można skorzystać również z praktycznych metod pracy z konkretną reakcją.
Czym jest technika uwalniania emocji?
W kontekście tego artykułu jest to autorska koncepcja Davida R. Hawkinsa. Zakłada ona zauważanie uczucia i ograniczenie walki, tłumienia czy uciekania od niego.
Czym jest EFT?
EFT, czyli Emotional Freedom Techniques, to metoda znana również jako tapping lub opukiwanie. Podczas rundki osoba skupia uwagę na konkretnym temacie, emocji lub myśli i wykonuje ustaloną sekwencję opukiwania określonych punktów.
Jak EFT łączy się z techniką uwalniania Hawkinsa?
Nie są to części jednego systemu.
Podobieństwo polega przede wszystkim na tym, że oba podejścia zachęcają do zauważania aktualnego doświadczenia zamiast natychmiastowej walki z nim.
Czy EFT polega na afirmacjach i pozytywnym myśleniu?
Nie. Pierwszym etapem pracy może być dokładne nazwanie tego, co aktualnie trudne. Dopiero później, zależnie od sposobu prowadzenia rundki, mogą pojawiać się sformułowania związane z pozwoleniem sobie na zmianę lub bardziej pozytywnym stanem.
Czy trzeba znać koncepcję Hawkinsa, żeby korzystać z EFT?
Nie. EFT jest odrębną metodą i nie wymaga znajomości techniki uwalniania ani Mapy Poziomów Świadomości.
Kiedy można rozważyć EFT?
Na przykład wtedy, gdy dobrze rozumiesz określony sposób reagowania, ale zauważasz, że w podobnych sytuacjach nadal automatycznie do niego wracasz.
Można wtedy potraktować EFT jako jedną z metod pracy z konkretną emocją, myślą, przekonaniem lub sytuacją.
Co możesz zrobić z tym dalej?
Jeśli czujesz, że ten temat dotyczy również Ciebie i widzisz, że samo rozumienie emocji nie przynosi jeszcze realnej ulgi, możesz umówić się na bezpłatną konsultację online EFT tapping. To spokojna przestrzeń do rozmowy o tym, z czym się mierzysz, i do wstępnego przyjrzenia się, czy taka forma pracy będzie dla Ciebie odpowiednia.
Jeżeli zauważasz, że samo rozumienie określonej reakcji nie zmienia jeszcze sposobu, w jaki zachowujesz się w podobnych sytuacjach, warto najpierw wybrać jeden konkretny przykład, zamiast analizować cały problem naraz.
Możesz przyjrzeć się temu, co się wydarzyło, jakie emocje i myśli się pojawiły oraz co zrobiłaś lub zrobiłeś pod ich wpływem.
Jeżeli chcesz poznać EFT w praktyce, możesz również skorzystać z konsultacji EFT 1:1 online. Podczas spotkania pracujemy z konkretnym tematem i przechodzimy przez kolejne rundki, obserwując to, co pojawia się podczas pracy.
Konsultacje EFT w COGLISU mają charakter rozwojowy. Nie są psychoterapią, diagnozą ani leczeniem medycznym lub psychiatrycznym.
Agnieszka Klimas
Trenerka EFT (tapping) i trenerka umiejętności psychospołecznych
Zajmuję się pracą rozwojową w obszarze emocji, przekonań, sposobów reagowania i świadomego działania. Jestem trenerką metody EFT (Emotional Freedom Techniques – tapping) oraz trenerką umiejętności psychospołecznych. Ukończyłam studia podyplomowe z psychologii pozytywnej i psychotraumatologii oraz posiadam kwalifikacje trenerskie związane z podejściem poznawczo-behawioralnym.
W COGLISU tworzę materiały dotyczące emocji, myśli, przekonań, relacji i rozwoju osobistego, łącząc wiedzę z obszaru psychologii z praktycznymi metodami pracy rozwojowej.
